Bril ooit overbodig? Sinds het ziekenfondsbrilletje zijn er op ooggebied grote spongen voorwaarts gemaakt. De multifocale bril, inzetlenzen – al dan niet met een kleurtje – laseren en implanteerbare lenzen zijn inmiddels gemeengoed geworden. De nieuwste loot aan de stam is een implanteerbare lens die een leven lang zou meegaan. Kan de bril binnen afzienbare tijd naar het museum? Als het aan Gijs Jansen van oogproductengigant Bausch & Lomb ligt wel. Via een kleine chirurgische ingreep kan de zogenoemde Crystalens worden geïmplanteerd.

2010-01-30_telegraaf-crystalens-bril-overbodigDe natuurlijke ooglens helpt ons om scherp te zien op variërende afstanden. Wanneer we ouer worden, verstijft de lens en ontstaan zichtproblemen. Dit verschijnsel, dat presbyopie wordt genoemd, ervaren mensen vanaf hun 40e levensjaar. De Crystalens kan worden geïmplanteerd bij patiënten met of zonder presbyopie, waardoor geen (lees)bril meer nodig is.

“Tot 194 werd de troebele lens die bij een staaroperatie werd verwijderd, niet vervangen. Met gevolg dat die patiënten met enorme jampotglazen werden opgezadeld”, vertelt zegsman Jansen. “Sir harold Ridley, een oogarts in Londen, vroeg zich af of dat niet anders kon. Hij ontmoette een piloot die tijdens de Tweede Wereldoorlog perplexglas-gruzelementen in zijn ogen had gekregen doordat de perspex koepel van zijn toestelwas beschoten. De arts observeerde die man enkele jaren en het bleek dat het materiaal netjes op zijn plek bleef zitten en er geen problemen ontstonden. Van dat materiaal werden vanaf 1948 lenzen geïmplanteerd. Een hard stukje plastic, afgesteld op verzien.”

“In 1990 kwam de Engelse oogarts Stuart Cumming met een flexibele lens waarmee je zowel veraf als dichtbij kunt zien en ook kunt lezen. Dat ontwikkelde hij met een klein bedrijfje in Amerika door tot een aantal generaties lenzen die konden focussen in het oog doordat ze aan het natuurlijke oogsysteem werden verankerd. Dat leidde uiteindelijk tot de Crystalens, die in 2003 een FDA (Food and Drug Administration) –goedkeuring kreeg. Sindsdien zijn deze lenzen in Amerika bij zo’n 160.000 mensen geïmplanteerd.”

Bausch & Lomb, met een wereldwijde omzet van 4,5 miljard dollar per jaar, kocht begin 2008 het bedrijfje op om de lenzen mondiaal aan de man te brengen. “We distribueren ze momenteel om aan oogartsen die werkzaam zijn in ziekenhuizen en privéklinieken waar staaroperaties worden uitgevoerd”, vertelt zegsman Jansen. “Maar tegenwoordig heb je ook refractiechirurgische klinieken waar patiënten worden behandeld om van hun bril af te komen. Dat zijn mensen met bijvoorbeeld -4 en hoger en vanaf +3. Met de Crystalens zet je de sterkte weer op nul.”

Omdat de lens wordt opgehangen aan het spiersysteem van het oog kan het exact als de natuurlijke ooglens bewegen, waardoor je gen bril voor veraf, de tussenafstanden en voor het lezen meer nodig hebt. Jansen: “Multifocale of diffractieve lenzen doen niet alleen afbreuk aan de kwaliteit van het zien, maar hebben eveneens een beperkt bereik van afstanden waarop scherp kan worden gezien. Bovendien geven ze veel hinderlijke verstoringen in het zicht. Vooral ’s nachts met lichtschitteringen, zoals op een mooie kerskaart en halo’s. De natuurlijke ooglens gebruikt de ciliairspier zodat men op een voorwerp kan scherpstellen, ongeacht de afstand. De Crystalens werkt op dezelfde manier. De bewegingen van de lens worden mogelijk gemaakt door een scharnier.”

Zit er met het scherpstellen geen vertraging in? “Bij het ouder worden merk je dat het scherp stellen van veraf naar dichtbij trager wordt. De Crystalens zal niet het zicht terugbrengen van iemand die achttien jaar is, bij wie de lens nog superflexibel is en geen vertraging kent. Als je ouder wordt, krijg je te maken met vertraging omdat je lens wat stugger wordt. De Crystalens is te vergelijken met een lens van iemand van 35 à 40 jaar.”
En dat blijft zo, volgens Jansen, ook als je 88 bent. “Levenslang gegarandeerd. Al word je 150! De lens blijft zijn functionaliteit houden. Er zijn lange termijn studies gedaan waarin is aangetoond dat zelfs na zeven jaar het effect van de Crystalens nog toeneemt.

Tussen de implantatie van een lens in beidde ogen zit gemiddeld twee weken. “Pas als de patiënt helemaal tevreden is, komt het tweede oog aan de beurt”, vertelt Jansen. “Voordat de patiënt een implantlens krijgt, moet de arts heel secuur opmeten, de lengte en de kromming en alle facetten die de sterkte van het oog bepalen. Die metingen zijn tot een duizendste van een millimeter nauwkeurig.”
Klinkt mooi, maar waarom draag Jansen zelf nog een bril? “Met mijn 37 jaar ben ik nog te jong. Maar als ik moeite ga krijgen met scherpstellen, ga ik het absoluut overwegen. De uitvinder, Stuart Cumming, heeft het bij zichzelf ook laten doen en is er lyrisch over. Ik voorzie dat binnen tien jaar alle staarpatiënten –er zin ons land jaarlijks 120.000 staaroperaties- deze accommoderende lenzen gaan krijgen. We zullen uiteindelijk een punt bereiken waar brillen volledig overbodig zullen zijn. We merken nu al een beetje dat het laseren van ogen minder wordt en dat meer mensen naar implantaten neigen.”
De Crystalens is niet een lensje dat elke oogarts een-twee-drie kan implanteren.”Er komt qua techniek wel wat bij kijken. We hebben zes oogartsen geselecteerd die ermee aan de slag gaan.” Een ingreep kost circa 2500 tot 3000 euro per oog. Bij staar wordt ongeveer 1200 euro door de ziektekostenverzekering vergoed.

www.perfectzien.nl

Bron: De Telegraaf (Tekst: Patrick van Weerdenburg)